|
BİRİNCİ DERECEDEN DENKLEMLER
Tanım :
olmak üzere açık önermesine birinci dereceden bir bilinmeyenli denklem
denir.
denkleminde; x yerine yazıldığında eşitliği sağlayan sayıya denklemin bir
kökü, köklerin kümesine çözüm kümesi, çözüm kümesini bulmaya denklemi
çözmek denir.
denkleminin çözümü için üç hal vardır.
denkleminin çözümü için ;
1- ve ise, çözüm kümesi dır.
Örnek :
,
2- ve ise, çözüm kümesi Ø dir.
Örnek :
Ø dir.
3- ve ise, çözüm kümesi dir.
Örnek :
dir. (Özdeşlik)
Teorem :
P(x) ve Q(x) birer polinom, olmak üzere,
1- veya
Örnek :
dir.
2- ve
Örnek :
ise dir.
Örnek :
ise dir.
(Paydayı sıfır yapan değerler kök olarak alınamazlar.)
Teorem :
Bir denklemde, bazı terimler eşitliğin diğer tarafına işaret değiştirerek
geçirilirse, elde edilen yeni denklem ilk denkleme denktir.
ise dir.
Teorem :
Bir denklemin her iki tarafı sıfırdan farklı bir gerçel sayı ile çarpılır
veya bölünürse, elde edilen yeni denklem ilk denkleme denktir.
Örnek :
ise dir.
ise dir.
Örnekler :
1- denklemini çözelim.
Çözüm :
dir.
(Verilen ifade bir özdeşliktir, için sağlanır.)
2- denklemini çözelim.
Çözüm :
Ø dir.
Tanım :
olmak üzere, açık önermesine birinci dereceden iki bilinmeyenli denklem
denir.
denkleminde. x’e verilebilecek her değer için bir y değeri bulunabilir.
Bulunan (x,y) ikililerinden her birine denklemin bir çözümü denir.
Çözüm kümesi sonsuz elamanlıdır.
Örnek :
denkleminin çözüm kümesini bulup, analitik düzlemde gösteriniz.
Çözüm :
y=2x-1
x=0 için
x=1 için
x=2 için
x=3 için
x için y=2x-1
Örnek :
denkleminin çözüm kümesini bulup, analitik düzlemde gösteriniz.
Çözüm :
x=0 için
y=0 için
farklı iki noktadan bir ve yalnız bir doğru geçtiğinden, bu iki noktayı
birleştirerek aranan
doğruyu çizebiliriz.
dir.
Tanım :
İki veya daha çok denklemi birlikte sağlayan değerleri bulmak için verilen
denklemlere, denklem sistemi denir.
Örnek :
denklem çifti birinci dereceden iki bilinmeyenli denklem sistemidir.
Teorem :
Verilen bir denklem sisteminde, denklemlerden birine (veya ikisine birden)
denk denklem alınarak kurulan yeni sistem, ilk denklem sistemine denktir.
Örnek :
denklem sistemi ile
denklem sistemi birbirine denktir.
olmak üzere,
birinci dereceden iki bilinmeyenli denklem sistemini çözmek için aşağıdaki
yöntemler kullanılır.
• Yok etme metodu
• Yerine koyma metodu
1) Yok etme metodu : Bilinmeyenlerden birinin katsayıları her iki
denklemde eşitlenerek, denklemler taraf tarafa toplanır veya çıkarılır.
Bulunan bir bilinmeyenli denklem çözülerek bulunan değer, ilk
denklemlerden birinde yerine konarak diğer bilinmeyen bulunur.
2) Yerine koyma metodu : Verilen iki denklemden birinde, bilinmeyenlerden
biri diğeri cinsinden bulunur ve diğer denklemde yerine konur. Bulunan bir
bilinmeyenli denklem çözülür ve bulunan değer denklemlerden birinde yerine
konarak diğer bilinmeyen de bulunur.
Örnek :
olmak üzere,
denklem sisteminde
1- ise, sistemin çözüm kümesi bir elamanlıdır. (Doğrular kesişir.)
2- ise, sistemin çözüm kümesi Ø dir. (Doğrular paraleldir.)
3- ise, sistemin çözüm kümesi sonsuz elamanlıdır. (Doğrular çakışıktır.)
Doğrunun üzerindeki noktalar çözümdür.
1995 - 2002 YILLARI ARASINDA ÖSS - ÖYS DE ÇIKMIŞ OLAN SEÇME SORULAR
1- x ve y birer pozitif tam sayı olmak üzere,
x > 3
2x+3y = 96
olduğuna göre, y nin alabileceği en büyük değer kaçtır ?
A) 29 B) 28 C) 26 D) 23 E) 22
Çözüm :
(x, 3 ün katı olmalıdır)
için (en büyük) değerini alır.
Yanıt B dir.
2- m bir gerçel sayı olmak üzere,
eşitliğini sağlayan p değeri kaçtır ?
A) 2 B) 3 C) 4 D) 5 E) 6
Çözüm :
tür.
Yanıt C dir.
3- I.
II.
Yukarıdaki denklemler özdeştir. II. Denklemi elde etmek için I. Denklem
üzerinde aşağıdaki işlemlerden hangisi yapılmalıdır ?
A) İki yanına x + 5 eklenmelidir.
B) İki yanına x – 5 eklenmelidir.
C) İki yanına 5 – x eklenmelidir.
D) Sol yanına x, sağ yanına 5 eklenmelidir.
E) Sol yanına –x, sağ yanına –5 eklenmelidir.
Çözüm :
I. denklem ;
II. denklemi elde ederiz.
Yanıt A dır.
4- olduğuna göre, x kaçtır ?
A) 10 B) 8 C) 6 D) 4 E) 2
Çözüm :
tür.
Yanıt D dir.
5- Farkları 4, toplamları 14 olan iki doğal sayının çarpımı kaçtır ?
A) 27 B) 36 C) 45 D) 54 E) 65
Çözüm :
—————
x = 9 , y = 5
tir.
Yanıt C dir.
6-
olduğuna göre, x kaçtır ?
A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5
Çözüm :
dir.
Yanıt A dır.
7- x – y = 22
y + z = 10
z – v = 8
olduğuna göre, x – 2y – 2x + v ifadesinin değeri kaçtır ?
A) 4 B) 12 C) 20 D) 32 E) 40
Çözüm :
şeklinde yazabiliriz.
olur.
Yanıt A dır.
8- olduğuna göre, a kaçtır ?
A) 5 B) 15 C) 25 D) 35 E) 45
Çözüm :
tir.
Yanıt C dir.
9- x, y, z sıfırdan büyük birer tamsayı ve
2x + 3y – z = 94
olduğuna göre, x in en küçük değeri kaçtır ?
A) 1 B) 2 C) 3 D) 4 E) 5
Çözüm :
x in en küçük olması için, y en büyük, z en küçük olmalıdır.
z = 1 için
2x +3y = 95 olur.
y en fazla 31 olabileceğinden,
x = 1 olur.
Yanıt A dır.
10-
olduğuna göre, kaçtır ?
A) B) C) D) E)
Çözüm :
,
dir.
tür.
Yanıt B dir.
|
